İş sağlığı ve güvenliği hakkında sıkça sorulan sorular

Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilen; işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli hizmetlerini işyerlerine sunan kuruluştur.

6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerleri, çalışan sayısı ve tehlike sınıfına uygun iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmelidir. 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri için işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı hükümleri de 1 Ocak 2025’te yürürlüğe girmiştir.

Önce SGK sicili, NACE kodu, tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve mevcut İSG kayıtları incelenir. Gerekli hizmet süresi ve kapsam belirlendikten sonra sözleşme ile İSG-KATİP görevlendirmeleri tamamlanır ve saha çalışma takvimi oluşturulur.

Fiyat; çalışan sayısı, tehlike sınıfı, hekim ve uzman için gereken aylık süre, işyerinin konumu, vardiya düzeni ve sözleşmeye dahil edilen ek hizmetlere göre belirlenir. Doğru teklif için bu bilgiler birlikte değerlendirilir.

Hayır. Uzman ve hekim hizmetinin OSGB’den alınması işverenin çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İşveren, belirlenen tedbirlerin uygulanmasını ve hizmet için gerekli kaynakların sağlanmasını takip eder.

İSG-KATİP, işyeri ile görevlendirilen iş güvenliği profesyoneli arasındaki sözleşmenin Bakanlık sisteminde onaylanmasını sağlar. Hizmetin yasal görevlendirme olarak geçerli olması için ilgili tarafların sistemdeki sözleşmeyi onaylaması gerekir.

Evet. Mevcut sözleşmenin durumu, bildirim ve fesih şartları kontrol edilerek İSG-KATİP süreci kapatılır; yeni hizmet sağlayıcıyla görevlendirmeler tamamlanır. Evrak ve kayıtların kesintisiz devri ayrıca planlanmalıdır.

Firma unvanı, işyeri adresi, SGK sicili, NACE kodu veya tehlike sınıfı, çalışan sayısı, vardiya düzeni ve ihtiyaç duyulan hizmetler doğru kapsam oluşturmak için yeterli başlangıç bilgileridir.

Evet. Mevzuattaki çalışan başına asgari süre karşılanıyorsa işyeri hekimi kısmi süreli görevlendirilebilir. Tam süreli görevlendirme gerekliliği işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre ayrıca değerlendirilir.

İşyeri hekimi gerekli tetkikleri sağlık gözetimi kapsamında belirler. Akciğer grafisi, odyometri, solunum fonksiyon testi ve laboratuvar tetkikleri gibi mobil taramalar ise hizmet sözleşmesinin kapsamına göre ayrıca planlanabilir.

İşyeri ve OSGB bilgileri hazır olduğunda sözleşme elektronik ortamda oluşturulur ve tarafların onayıyla yürürlüğe girer. Süre, bilgilerin doğruluğuna ve onayların tamamlanmasına bağlıdır; sabit bir tamamlanma süresi verilmez.

Evet. 50'den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerini kapsayan görevlendirme yükümlülüğü 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüktedir. İşverenin hizmeti üstlenmesine ilişkin mevzuat istisnaları ayrıca değerlendirilir.

Risk değerlendirmesi işverenin oluşturduğu ekip tarafından yürütülür. İş güvenliği uzmanı bu ekibin bir üyesidir; tehlikelerin belirlenmesi, risklerin analiz edilmesi ve önlemlerin planlanmasına mesleki katkı sağlar.

İşyeri ve OSGB bilgileri hazır olduğunda sözleşme elektronik ortamda oluşturulur ve tarafların onayıyla yürürlüğe girer. Süre, bilgilerin doğruluğuna ve onayların tamamlanmasına bağlıdır; sabit bir tamamlanma süresi verilmez.

6331 sayılı Kanundaki risk değerlendirmesi yükümlülüğü çalışan istihdam edilen işyerleri için uygulanır. İşyerinin kapsamı ve çalışan statüsü somut duruma göre değerlendirilmelidir.

Hayır. Risk değerlendirmesi yönetmelikte tanımlanan ekip tarafından yürütülür. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ekibin üyeleridir; çalışan temsilcileri, destek elemanları ve işi bilen çalışanlar da sürece katılır.

Evet. İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana geldiğinde mevcut risk değerlendirmesi gözden geçirilir; ortaya çıkan yeni riskler ve gerekli tedbirler doğrultusunda ilgili bölümler veya çalışmanın tamamı yenilenir.

Çalışana işe ve işyerine özgü riskleri içeren işe başlama eğitimi fiilen çalışmaya başlamadan önce verilir. Temel eğitim programı da mevzuattaki süre ve içeriklere göre planlanarak tamamlanır.

Eğitimin yöntemi işyerinin tehlike sınıfı, çalışanların niteliği, konu başlığı ve yürürlükteki mevzuat şartlarına göre belirlenir. Uygulama gerektiren konular yalnız uzaktan anlatımla tamamlanmış sayılmaz; uygun yöntem teklif öncesinde değerlendirilir.

İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe dönüşünde, olayın sebepleri ve korunma yolları hakkında ilave eğitim verilir. Altı aydan uzun süre işten uzak kalanlara da işe başlamadan önce bilgi yenileme eğitimi uygulanır.

Bütün parametreler için geçerli tek bir yıllık periyot yoktur. Tekrar zamanı risk değerlendirmesi, maruziyetteki değişiklikler, alınan önlemlerin kontrolü, İSG profesyonellerinin görüşü ve parametreye özel mevzuat dikkate alınarak belirlenir.

Ortam ölçümü belirli bir çalışma alanındaki etken düzeyini gösterir. Kişisel maruziyet ölçümü ise cihaz veya numune alma ekipmanı çalışan üzerinde kullanılarak çalışanın vardiya boyunca maruz kaldığı düzeyi belirlemeyi amaçlar.

Hayır. Laboratuvarın yalnız akredite olması yeterli değildir; ölçümü yapacağı parametre için İSGÜM tarafından verilmiş geçerli ön yeterlik veya yeterlik belgesine de sahip olması gerekir.

Hayır. Akciğer grafisi ihtiyacı ve tekrar aralığı; risk değerlendirmesi, toz veya asbest gibi maruziyetler, çalışanın özellikleri ve ilgili özel mevzuat dikkate alınarak işyeri hekimi tarafından belirlenir.

Tetkik sonucu tek başına işe giriş veya periyodik muayene raporu değildir. Sonuçlar işyeri hekimi tarafından muayene ve çalışanın maruziyet bilgileriyle birlikte değerlendirilerek işe uygunluk kararı verilir.

Araç için güvenli giriş ve park alanı, uygun zemin, çalışan erişimi, mahremiyet ve hizmetin gerektirdiği elektrik gibi teknik koşullar sağlanmalıdır. Uygunluk operasyon öncesi işyeriyle birlikte teyit edilir.

Evet. İşyerlerinde belirlenen acil durumlara yönelik yılda en az bir tatbikat yapılır ve sonuçları raporlanır. Maden işyerleri gibi özel düzenlemeye tabi alanlarda daha kısa periyot uygulanabilir.

Plan işverenin sorumluluğunda hazırlanır; hazırlayan kişilerin bilgileri dokümana yazılır. İş güvenliği uzmanı çalışmaya rehberlik edebilir ancak dışarıdan destek alınması işverenin sorumluluğunu kaldırmaz.

Evet. On veya daha az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde yangınla mücadele ile arama, kurtarma ve tahliye görevleri için en az bir kişinin görevlendirilmesi yeterlidir; ilkyardımcı gerekliliği ayrıca değerlendirilir.

Hayır. ISO 45001 belgelendirmesi gönüllüdür. Ancak müşteri, ihale veya tedarik zinciri şartı olarak istenebilir; belge sahibi olmak 6331 sayılı Kanundaki yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.

Diğer sağlık personeli görevlendirme yükümlülüğü işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve tam süreli işyeri hekimi bulunup bulunmamasına göre değerlendirilir. İşyerine özgü durum güncel mevzuat ve İSG-KATİP kayıtlarıyla doğrulanmalıdır.

Hayır. Danışmanlık yönetim sisteminin kurulmasına ve denetime hazırlanmasına destek olur. Belgelendirme denetimi ve belge kararı bağımsız belgelendirme kuruluşunun sorumluluğundadır.

İşyeri hekiminin planladığı sağlık gözetimi çalışmalarına katılır; çalışan kayıtlarının takibi, eğitim ve bilgilendirme çalışmaları ile iş hijyeni ve saha gözlemlerinde görev alır. Yetki ve görevleri işyeri hekiminin tıbbi sorumluluklarının yerine geçmez.

Evet. Standart kuruluşun büyüklüğü ve sektöründen bağımsız uygulanabilir. Sistemin kapsamı ve dokümantasyon düzeyi işletmenin süreçleri, riskleri ve ihtiyaçlarıyla orantılı kurulmalıdır.

Tam süreli işyeri hekimi görevlendirilen işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirme şartı ayrıca değerlendirilir. Güncel çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve sistemdeki görevlendirmeler birlikte kontrol edilmelidir.

Tetkikler işin risklerine ve işyeri hekiminin değerlendirmesine göre belirlenir. Akciğer grafisi, solunum fonksiyon testi, odyometri, göz taraması ve laboratuvar tetkikleri ihtiyaç halinde programa dahil edilebilir.

Hayır. Çalışanın yaptığı iş, maruz kaldığı fiziksel, kimyasal veya biyolojik etkenler, kişisel sağlık durumu ve işyeri hekiminin kararı tetkik kapsamını değiştirir.

Uygun ekipman ve yetkili sağlık personeliyle planlanan tetkikler mobil sağlık aracıyla işyerinde gerçekleştirilebilir. Sonuçlar işyeri hekimi tarafından çalışanların maruziyetleriyle birlikte değerlendirilir.

Aylık ücret; çalışan sayısı, tehlike sınıfı, hekim ve uzman için gereken süre, işyerinin konumu, vardiya düzeni ve sözleşmeye dahil edilen ek hizmetlere göre değişir.

Mobil sağlık tetkikleri her sözleşmede otomatik olarak dahil değildir. İşyeri hekiminin belirlediği tetkikler, çalışan sayısı ve saha planına göre ayrı veya paket kapsamda teklif edilebilir.

Doğru teklif için firma ve işyeri bilgileri, NACE kodu veya tehlike sınıfı, güncel çalışan sayısı, vardiya düzeni, konum ve talep edilen hizmetler gerekir.

İşyeri İSG hizmetlerini yerine getirmek zorundadır; ancak OSGB’den hizmet almak tek yöntem değildir. Gerekli belgeye sahip çalışan görevlendirilebilir veya şartları sağlayan işveren ya da işveren vekili, sağlık gözetimi hariç hizmetleri üstlenebilir.

Özel sektörde 10’dan az çalışanı bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işyerleri, mevzuattaki sözleşme ve başvuru şartlarını sağlarsa iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri için devlet desteğinden yararlanabilir. Az tehlikeli işyerleri bu destek kapsamında değildir.

50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde işveren veya işveren vekili, gerekli eğitimi tamamlayıp sınavda başarılı olarak sağlık gözetimi dışındaki İSG hizmetlerini yürütebilir ve İSG-KATİP üzerinden işyerine kaydedilir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının açıklamasına göre 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde sağlık raporları kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de alınabilir. İşin ve çalışanın özel riskleri ayrıca değerlendirilmelidir.

SGK’nın 12 Ocak 2026 tarihli güncel teşvik açıklamasına göre 10’dan az çalışanı bulunan tehlikeli işyerlerinde sigortalı başına günlük brüt asgari ücretin %1,4’ü, çok tehlikeli işyerlerinde %1,6’sı işverene ödenir. Yararlanma şartları ve ödeme hesabı için güncel SGK kayıtları esas alınır. Resmî kaynak: https://sgk.gov.tr/Content/Post/c52f99f0-da6c-4029-9b9a-a0d6f96a6a42/Guncel-Sigorta-Primi-Tesvik-Destek-ve-Indirimleri-2026-01-12-03-04-11